Wielkie RodoWody Doliny Dolnej Wisły

Chełmno – Topolno - Grudziądz – Dusocin

Blisko 800-letnie kameralne Chełmno to dawna stolica historycznej ziemi chełmińskiej.  Położone jest w malowniczej Dolinie Dolnej Wisły, na prawym brzegu rzeki. Przez miasto wiedzie Szlak Kopernikowski, Europejski Szlak Gotyku Ceglanego, Droga św. Jakuba. Dzięki relikwiom św. Walentego Chełmno stało się miastem zakochanych. Topolno zaprasza do uroczo położonej, manufakturowej „Winnicy przy Talerzyku” oraz sanktuarium założonego przez oo. Paulinów, zwanego małą Częstochową. Grudziądz zachwyca panoramą: monumentalne spichrze nad Wisłą, wieża Klimek z widokiem na Dolinę Dolnej Wisły. Tu Kopernik wygłosił swój słynny traktat o pieniądzu. W Dusocinie zachował się, otoczony starym sadem, rodzinny dworek Ludwika Rydygiera, znajdujący się pod opieką Zespołu Parków Krajobrazowych nad Dolną Wisłą.

Czy Kopernik zdobywał wiedzę w Akademii Chełmińskiej pozostaje kwestią naukowego sporu. Nie ma natomiast wątpliwości co do tego, że w Chełmnie bywał wielokrotnie odwiedzając m.in. matkę, która przebywała w chełmińskim klasztorze po śmierci męża, oraz siostrę, „która za życia jeszcze ojca wstąpiła do klasztoru panien benedyktynek w Chełmnie, gdzie dokonała żywota jako ksieni klasztoru”. Ulubiona siostrzenica astronoma, Krystyna, przywdziała zakonny habit, by ostatecznie porzucić klasztorne mury i zbiec z Chełmna z ukochanym Kacprem - doboszem księcia Albrechta. Jako kanonik warmiński Kopernik gościł u biskupów chełmińskich. 

Wyjątkową postacią w historii klasztoru, jest ksieni Magdalena Mortęska – reformatorka zakonu benedyktynek w Polsce ("reforma chełmińska", powrót do pierwotnej reguły św. Benedykta). Była córką miecznika i podkomorzego pomorskiego i malborskiego. Jej matka, Elżbieta z domu Kostka (spokrewniona z późniejszym świętym, Stanisławem Kostką) była córką wojewody chełmińskiego i siostrą biskupa chełmińskiego. Urodziła się ok. 1554 r. w Pokrzywnie, koło Grudziądza. Po śmierci matki, wychowywała się u ciotki w Topolnie. Jako ksieni założyła 20 klasztorów i uruchomiła szkoły przyklasztorne dla panien, kształcące w zakresie czytania i pisania, śpiewu i hafciarstwa, ale też rachunków. Opuszczając szkołę kobiety umiały logicznie rozważać przedstawione kwestie, dyskutować o sprawach życia wewnętrznego.

Chełmińską podróż w czasie kończymy w Belle Epoque. Wybitną postacią i honorowym obywatelem miasta Chełmna jest światowej sławy chirurg – dr Ludwik Rydygier. Urodzony w Dusocinie, pod Grudziądzem, przybył do Chełmna za żoną Marią. Dzięki jej majątkowi otworzył prywatną, nowoczesną klinikę „dla chorób ocznych, chirurgicznych i kobiecych”. To w niej dokonał przełomowych operacji, a jego metody są w stosowane w medycynie po dziś dzień.

www.chelmno.pl
www.eurob.org (Europejski Szlak Gotyku Ceglanego)
www.kujawsko-pomorskie.travel (turystyczny portal województwa)